

Liguster: sadzenie, przycinanie i pielęgnacja
Wszystko o ligustrze: sadzenie, nawożenie, przycinanie, zwalczanie szkodników
Liguster zasługuje na swoją popularność jako roślina na żywopłot dzięki kilku kluczowym cechom: jest odporny, łatwy w pielęgnacji i mrozoodporny, co sprawia, że zazwyczaj nie przysparza ogrodnikowi większych problemów. Dodatkowym atutem jest wiele odmian, które nawet zimą nie tracą liści, zapewniając przez cały rok piękną, zieloną osłonę przed wzrokiem.
Liguster – roślina na żywopłot w pigułce
Liguster to nie tylko jedna konkretna roślina, lecz cały rodzaj obejmujący wiele różnych gatunków. Należy do rodziny oliwkowatych (Oleaceae), do której zaliczają się również forsycje, bez czy jaśmin. Większość spośród łącznie około 40–50 gatunków ligustru pochodzi z Chin i Azji Wschodniej. W Europie rodzimym gatunkiem jest wyłącznie Ligustrum vulgare, czyli liguster pospolity. Obok naturalnych gatunków dostępnych jest jednak coraz więcej wyhodowanych odmian uprawnych.

Liguster zazwyczaj zaczyna kwitnąć dopiero wczesnym latem, w czerwcu. Rurkowate, białe do kremowobiałych kwiatostany groniastе są chętnie odwiedzane przez rodzime owady i stanowią dobre źródło nektaru. Po udanym zapyleniu roślina wytwarza czarne, groszkowate owoce, które – podobnie jak wszystkie części ligustru – są toksyczne dla ludzi. Zimą chętnie korzystają z nich jednak krajowe ptaki śpiewające.
Przegląd odmian ligustru
Jako roślina na żywopłot nadaje się kilka różnych gatunków i odmian ligustru.
Ligustrum vulgare 'Atrovirens'
Odmiana 'Atrovirens' została wyhodowana z rodzimego europejskiego ligustru pospolitego. Bywa też często nazywana ligustrem czarnozielonym i wyróżnia się przede wszystkim zimozielonymi liśćmi. Zrzuca je jedynie podczas bardzo mroźnych zim, chroniąc się w ten sposób przed mrozem. W łagodniejszych latach pozostają na krzewach aż do wiosny, kiedy wyrastają nowe liście. Poza tym jest łatwy w uprawie i dobrze znosi cięcie. Można go sadzić zarówno w słonecznym, jak i zacienionym lub półcienistym miejscu. 'Atrovirens' nie wyrasta tak wysoko jak liguster pospolity, lecz jest wyjątkowo bujnie rosnący.
Ligustrum ovalifolium
Liguster owalnolistny pochodzi pierwotnie z Japonii i Korei Południowej. Ponieważ przez długi czas był rozpowszechniony głównie w USA, nosi też nazwy „liguster kalifornijski" lub „liguster żywopłotowy". Jego liście są również zimozielone, nieco większe niż u ligustru pospolitego i nie tolerują nadmiernego zacienienia. Liguster owalnolistny jest ceniony przede wszystkim za wyjątkowo okazałe kwitnienie.
Ligustrum ovalifolium 'Aureum'

Szczególną odmianą ligustru owalnolistnego jest 'Aureum'. Tak zwany liguster złocisty zachwyca zielonymi liśćmi z żółtą obwódką. Ponieważ jasne partie liścia nie prowadzą fotosyntezy, ta odmiana nadaje się wyłącznie na stanowiska słoneczne.
Ligustrum japonicum 'Variegatum'
Również biało-pstry liguster japoński ma dwubarwne liście – jasnozielone z kremowym do lekko żółtawego brzegiem. Jest mrozoodporny, przy czym zimozielone liście opadają dopiero pod koniec zimy lub na początku wiosny. Kwitnie od lipca do września. Ponieważ jest to wymagająca hodowlana odmiana, rośliny są zazwyczaj znacznie droższe niż liguster pospolity.
Sadzenie ligustru
Jak w przypadku każdego żywopłotu, tak i przy ligustrze obowiązuje zasada: dobrze posadzony to w połowie przyjęty. Jeśli prawidłowo zaplanujesz i założysz żywopłot z ligustru, stworzysz najlepsze warunki do jego szybkiego wzrostu i sprawnego zapewnienia osłony prywatności.
Odpowiednie stanowisko
Liguster preferuje stanowiska słoneczne do półcienistych. Im więcej światła otrzymuje, tym zwykle lepiej i gęściej rośnie. W półcieniu może więc minąć nieco więcej czasu, zanim żywopłot z ligustru stanie się całkowicie nieprzejrzysty. Niektóre odmiany ligustru radzą sobie w cieniu, inne łysieją, gdy nie mają wystarczającej ilości światła.
Upały latem nie przeszkadzają ligusterowi zbytnio i toleruje on krótkie okresy suszy lub nadmiernego nawilgocenia. Mimo to latem należy go regularnie podlewać i unikać zastoju wody. Uszkodzenia spowodowane nadmiarem lub niedoborem wody zazwyczaj zauważa się późno, a wtedy są już poważne. Liguster, choć zasadniczo dość odporny na mróz, nie lubi zimnych wiatrów. Przez zimozielone liście traci stosunkowo dużo wody i może szybko przesychać. Dlatego najlepiej sadzić liguster w miejscu osłoniętym od wiatru – przy murze lub w sąsiedztwie innych roślin.
Pod względem gleby liguster jest również bardzo skromny. Dobrze radzi sobie na niezbyt mokrych glebach gliniastych lub ilastych. Podłoże piaszczyste zazwyczaj też nie stanowi problemu, o ile zapewnione jest odpowiednie nawożenie i nawodnienie. Wysoka zawartość wapnia i związane z tym wysokie pH gleby są na ogół bezproblemowe.

Jak prawidłowo sadzić liguster
Przy samym sadzeniu ligustru nie trzeba przestrzegać wielu zasad. Zarówno wiosna, jak i jesień doskonale nadają się do zakładania nowego żywopłotu. Szczególnie odmiany, które zrzucają liście dopiero późną zimą, zyskują na wiosennym sadzeniu. Mają wtedy wystarczająco dużo czasu na rozwinięcie korzeni i zapewnienie sobie odpowiedniej ilości wody zimą. Zima i lato są mniej odpowiednie jako terminy sadzenia, ponieważ wymagają intensywnego podlewania, aby rośliny dobrze się przyjęły.
Do mniejszych żywopłotów można wykorzystać rośliny w doniczkach, jednak przy większych projektach koszty szybko rosną. Lepiej wtedy sięgnąć po rośliny z gołym korzeniem, które często dostępne są w wiązkach w znacznie atrakcyjniejszych cenach. Drugim kluczowym czynnikiem wpływającym na koszty żywopłotu z ligustru jest wielkość kupowanych roślin. Im mniejsze i młodsze, tym oczywiście tańsze. Liguster rośnie przeciętnie około pół metra rocznie w górę, co pozwala oszacować, ile czasu zajmie osiągnięcie pożądanego kształtu żywopłotu.
Należy pamiętać, że liguster – podobnie jak większość roślin żywopłotowych – bezpośrednio po posadzeniu należy przyciąć, aby pobudzić pierwszy przyrost. Gdy sadzonki nie muszą przeznaczać energii na utrzymanie istniejących pędów, szybciej rozwijają nowe korzenie i lepiej zaopatrują się w wodę, co długoterminowo wspomaga wzrost. Warstwa kory ogrodowej na podstawie świeżego żywopłotu chroni przed chwastami.
Pielęgnacja ligustru
Jak każdy żywopłot, liguster wymaga regularnego podlewania, nawożenia i przycinania. W porównaniu z innymi gatunkami żywopłotowymi jest jednak stosunkowo łatwy w pielęgnacji.
Przycinanie ligustru

Szybki wzrost ligustru ma też swoje minusy – bezwzględnie wymaga regularnego przycinania. Ważne jest, aby podczas tej pracy nosić długą odzież i rękawice. Wydzielający się przy cięciu sok roślinny może bowiem po kontakcie ze skórą powodować nieprzyjemne podrażnienia, które mają nawet swoją własną nazwę: kontaktowe zapalenie skóry wywołane ligustrem (liguster-ekzem).
Dokładny termin cięcia wyznacza rytm wzrostu rośliny. Najlepiej przycinać ją przed pierwszym i po ostatnim przyroście. Wczesna wiosna – od końca lutego do połowy marca – dobrze nadaje się do radykalnego cięcia odmładzającego zaniedbany od lat żywopłot z ligustru. Można wtedy przyciąć istniejące gałęzie do połowy długości. Choć może się to wydawać drastycznym zabiegiem, po kolejnym przyroście żywopłot szybko znów nabierze bujnego wyglądu.
Drugie cięcie to jedynie lekkie cięcie formujące, które najlepiej wykonać jesienią. Idealnie jest usuwać jak najmniej jagód, ponieważ stanowią one zimowe pożywienie dla krajowych ptaków śpiewających.
Młodsze żywopłoty z ligustru można przycinać częściej niż dwa razy w roku. Pobudza to wzrost i sprawia, że rośliny nie tylko rosną w górę, ale też intensywniej się rozgałęziają. Należy pamiętać, że w okresie lęgowym ptaków – od 1 marca do 31 października – dozwolone jest wyłącznie lekkie przycinanie, z poszanowaniem ewentualnych gniazd ptasich w żywopłocie.
Nawożenie ligustru
Liguster nie potrzebuje szczególnie wielu składników odżywczych, aby dobrze rosnąć. Gdy żywopłot jest już w pełni wyrośnięty, zazwyczaj wystarczy przykryć jego podstawę niewielką ilością kompostu lub liśćmi opadającymi wiosną. Mikroorganizmy rozkładają je i uwalniają zawarte w nich składniki odżywcze. Jeśli żywopłot z ligustru jest jeszcze w fazie wzrostu, można go wspomóc nawozem organicznym, na przykład mączką rogową lub trocinami rogowymi. W każdym przypadku nawozy mineralne dla ligustru należy stosować tylko wtedy, gdy masz pewność, że rzeczywiście występuje niedobór składników odżywczych.
Rozwiązywanie problemów z żywopłotem z ligustru
Choć liguster jest dość łatwy w pielęgnacji, istnieje kilka problemów, na które właściciele ogrodów często narzekają w związku z tą rośliną. Odpowiadamy tu na najczęściej zadawane pytania.
Liguster traci liście
To, czy należy się martwić, gdy liguster zrzuca liście, zależy od pory roku. Jeśli rośliny tracą liście jesienią lub zimą, zazwyczaj nie ma powodów do niepokoju. Wiele odmian zostało wyhodowanych tak, by jak najdłużej utrzymywać liście, jednak w niesprzyjających warunkach mogą je tracić wcześniej. Jeśli natomiast masywna utrata liści następuje wiosną lub latem, wskazuje to na bardzo niekorzystne warunki dla roślin:

- Gleba jest zbyt wilgotna (zastój wody) lub zbyt długo za sucha
- Zbyt duże nawożenie (szczególnie nawozami mineralnymi)
- Zbyt mało składników odżywczych w glebie
- Szkodniki
- Choroby grzybowe
Liguster nie rośnie
Liguster należy zasadniczo do bardzo bujnie rosnących roślin żywopłotowych. Jeśli jednak wzrost nie następuje, problem leży prawdopodobnie w stanowisku. W pierwszej kolejności sprawdź, czy żywopłot otrzymuje odpowiednią ilość wody – zarówno za dużo, jak i za mało może być szkodliwe. Zbyt małe nasłonecznienie również może być przyczyną braku wzrostu. Podczas gdy niektóre odmiany dobrze rosną w cieniu, inne nie.
Jeśli rośliny nie wykazują innych objawów chorobowych poza zahamowaniem wzrostu, przyczyną może być niedobór składników odżywczych. Liguster jest pod tym względem bardzo skromny, dlatego niedobory zdarzają się rzadko. Znacznie częściej problemem jest zbyt duża ilość składników odżywczych w glebie, które odbierają korzeniom wodę lub wzajemnie się blokują. Jeśli nie masz pewności, czy zahamowanie wzrostu wynika z zaopatrzenia w składniki odżywcze, możesz zlecić analizę gleby.
Jakie szkodniki atakują liguster?
Silny atak szkodników jest jednak przy ligustrze rzadkością. Mszyca ligustrowiec, opuchlak (Otiorhynchus) i pilarzyk ligusterowy mogą utrudniać życie szczególnie osłabionym roślinom. Stosowanie insektycydów zazwyczaj nie jest konieczne.

Mszycę ligustrowca rozpoznasz zazwyczaj po zwijających się, wysychających i opadających liściach. Niekiedy atak zdradza się zwiększoną liczbą mrówek. Usuń dotknięte liście i wyrzuć je do odpadów. Dalsze działania są konieczne jedynie przy silnym ataku – wtedy pomocne mogą być biedronki, złotooki lub żółte tablice lepowe.
Sam opuchlak nie atakuje ligustru bezpośrednio. Jego larwy mogą jednak żerować na korzeniach żywopłotu i przy silnym opanowaniu doprowadzić do jego zamierania. Takie podejrzenie należy w każdym przypadku potwierdzić u specjalisty, który doradzi też odpowiednie działania.
Jeśli zauważysz, że liguster ma nagle dziury wygryzione w liściach, za stan ten prawdopodobnie odpowiadają larwy pilarzyka ligusterowego. Jak najszybciej odetnij zaatakowane pędy i wyrzuć je. Od lipca larwy bowiem wchodzą do gleby, by w kolejnym roku złożyć następne pokolenie jaj na ligustrze.
Czym jest plamistość liści?
Jeśli na liściach ligustru pojawiają się brązowe lub czarne plamy, prawdopodobnie mamy do czynienia z plamistością liści. Choroba ta jest zazwyczaj wywoływana przez różne gatunki grzybów i sprzyja jej ciepła, wilgotna pogoda letnia. Z lekkim atakiem odporny liguster radzi sobie zazwyczaj samodzielnie. Jeśli jednak przebarwione liście przeszkadzają lub nie masz wrażenia, że stan żywopłotu sam się poprawia, warto go wesprzeć.
Jedynym skutecznym lekarstwem na plamistość liści są nożyce do żywopłotu: obficie usuń dotknięte pędy i liście, a najlepiej wyrzuć je do odpadów komunalnych. Na kompoście grzyby mogłyby się namnażać i atakować inne części ogrodu. Ponieważ bytują również w opadłych liściach na ziemi, należy je też zebrać i wyrzucić.
Aby zapobiec ponownemu zakażeniu w przyszłym roku, warto profilaktycznie jesienią zdjąć warstwę gleby pod chorymi roślinami na głębokość około 5 cm. To pozwoli skutecznie wyeliminować grzyba. Aby zapobiec nawrotowi choroby, należy też podlewać liguster wyłącznie przy podstawie. Gdy liście nie są moczone, patogenom znacznie trudniej się rozwijać.
Najlepsze urządzenia do pielęgnacji drzew i żywopłotów
Więcej artykułów na temat pielęgnacji drzew i żywopłotów

Czyszczenie nożyc do żywopłotu – poradnik
Zadbane nożyce do żywopłotu to podstawa każdego porządnego ogrodu. Kto regularnie chce utrzymywać żywopłot w idealnym kształcie, potrzebuje narzędzia działającego niezawodnie – z czystymi, naostrzo...

Kiedy przycinać żywopłot? Przepisy i terminy
Zadbany żywopłot to jednocześnie osłona przed wzrokiem sąsiadów, siedlisko dla zwierząt i element dekoracyjny ogrodu. Aby rósł gęsto, zachowywał kształt i nie łysił od środka, wymaga regul...

Cięcie zimowe drzew i krzewów – poradnik FUXTEC
Cięcie zimowe to jeden z najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych, jeśli chcesz na stałe zachować zdrowie i produktywność swojego ogrodu. To, czy przycinasz w grudniu, czy dopiero pod koniec zimy, ...

Serwis naprawczy

Szybki montaż

Bezpieczne płatności

Dostępne części zamienne




































































