Przycinanie żywopłotu: terminy, zasady i porady
Przycinanie żywopłotu – nasz poradnik z najlepszymi wskazówkami
Kiedy wolno przycinać żywopłot?
Niezależnie od tego, czy chodzi o tuję, laurowiśnię, ligustr czy inny żywy płot – wybierając odpowiedni moment na przycinanie, nie kierujemy się wyłącznie potrzebami roślin. Głos w tej sprawie ma również ustawodawca, który określa, kiedy i jak można przycinać żywopłot w ogrodzie. Jeśli nie zastosujesz się do tych zasad, możesz zostać ukarany mandatem. Wysokość kary zależy od konkretnych przepisów lokalnych.
Terminy przycinania żywopłotu według przepisów o ochronie przyrody
Polskie przepisy o ochronie przyrody (ustawa o ochronie przyrody) wyraźnie zabraniają usuwania i radykalnego przycinania drzew, krzewów oraz żywopłotów w okresie lęgowym ptaków, czyli w praktyce od 1 marca do 15 października (dokładne daty mogą różnić się w zależności od interpretacji i regionu). Powodem jest fakt, że ptaki chętnie zakładają gniazda w gęstych gałęziach, a radykalne przycięcie żywopłotu nie tylko je spłoszy, ale może zniszczyć całe lęgi. Mocne przycinanie żywopłotu, w tym całkowite odmłodzenie do wysokości pnia, jest więc dozwolone wyłącznie poza sezonem lęgowym. Jeśli sąsiad żąda przycięcia lub żywopłot zagraża na przykład bezpieczeństwu ruchu, możliwe są wyjątki nawet w okresie ochronnym – warto jednak w razie wątpliwości skonsultować się z lokalnym urzędem ochrony środowiska lub Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska, aby uzyskać odpowiednie zezwolenie. Także poza wspomnianym okresem – od połowy października do lutego – pamiętaj, że żywopłoty są siedliskiem wielu zwierząt, i zachowaj wobec nich ostrożność.
Cięcie formujące i pielęgnacyjne dozwolone przez cały rok
Tak zwane cięcia formujące i pielęgnacyjne żywopłotu są dozwolone przez cały rok, ponieważ nie obejmuje ich wspomniany zakaz. Mimo to przed przystąpieniem do cięcia powinieneś dokładnie sprawdzić krzew pod kątem obecności gniazd i ewentualnie przesunąć zabiegi pielęgnacyjne o kilka tygodni, aż młode opuszczą gniazdo. Nigdy bowiem nie masz pewności, czy przycięcie końcówek pędów nie spłoszy i nie odstraszy matki – co w skrajnym przypadku również stanowiłoby naruszenie przepisów o ochronie przyrody. Takie działanie traktowane jest jako wykroczenie i może zostać ukarane wysoką grzywną. Jeśli i tak regularnie przycinasz swój żywopłot, niewielkie opóźnienie nie zaszkodzi.
Najlepszy termin w ciągu roku na przycinanie żywopłotu
Jako najlepszy termin przycinania żywopłotu często poleca się okres końca czerwca . W tym czasie możliwe jest jednak jedynie lekkie cięcie formujące, ponieważ sezon lęgowy trwa w najlepsze. Dla różnych rodzajów żywopłotów zdecydowanie lepiej sprawdzają się inne terminy przycinania.
Najlepszy termin na przycinanie żywopłotów liściastych
Żywopłoty wywodzące się z drzew liściastych, na przykład z grabu czy klonu polnego, można przycinać dwa razy w roku. Korzystają one z pierwszego cięcia wczesną wiosną. W okresie od połowy do końca lutego soki, a wraz z nimi energia rośliny, nie przemieściły się jeszcze do nowych pędów, dzięki czemu możesz przyciąć żywopłot bez ryzyka trwałego zahamowania jego wzrostu. Rośliny na dobre ruszają wtedy dopiero w maju, gotowe do wypuszczenia nowych pędów, a do tego czasu wyglądają zadbanie i schludnie. Wczesne pierwsze cięcie sprawia wprawdzie, że konieczne jest późniejsze drugie cięcie, ale zwiększa też rozgałęzienie krzewów i sprawia, że żywopłot staje się ładnie gęsty.
Drugie cięcie żywopłotów liściastych wykonuje się rzeczywiście pod koniec czerwca. Szczególnie ważne jest wtedy dokładne sprawdzenie, czy w żywopłocie nie ma gniazd – jeśli je znajdziesz, przesuń cięcie o kilka tygodni. Przytnij mniej więcej dwie trzecie nowych gałązek i pędów. Dzięki temu żywopłot znów będzie wyglądał schludnie, a jednocześnie zachowa wystarczająco dużo masy, by przetrwać upalne lato. Kolejne cięcie jesienią nie jest w przypadku żywopłotów liściastych potrzebne i tylko niepotrzebnie by je osłabiło. Zamiast tego poczekaj lepiej do wiosny, zanim ponownie sięgniesz po nożyce do żywopłotu.
Idealny moment na przycinanie żywopłotów kwitnących
Żywopłotów kwitnących, w przeciwieństwie do liściastych, nie powinieneś przycinać już wiosną. W przeciwnym razie nieuchronnie usunąłbyś dużą część już uformowanych pąków kwiatowych. Poczekaj więc do momentu po przekwitnięciu i dopiero wtedy przytnij żywopłot do pożądanej wysokości i szerokości. Jeśli po tym cięciu Twój żywopłot będzie wymagał jeszcze drugiego zabiegu, nie może on nastąpić zbyt późno. Najpóźniej do końca czerwca powinieneś pozwolić forsycjom, śliwom ozdobnym i podobnym gatunkom rosnąć bez zakłóceń. W przeciwnym razie zawiążą mniej pąków kwiatowych na przyszły rok.
Najlepszy termin przycinania żywopłotów z drzew iglastych
Żywopłotów zimozielonych z tui lub cyprysika nigdy nie powinieneś przycinać zbyt mocno. W przeciwieństwie do grabu czy buka, rośliny te nie odrastają ponownie z pnia, lecz w najgorszym razie pozostają łyse. Dlatego szczególnie ważne jest, aby co roku lekko przycinać żywopłot, aby zachował swój kształt. Właściwym momentem na to jest okres końca czerwca. Także tutaj zwróć uwagę na gniazda i ptaki w żywopłocie – pod gęstym listowiem bywają trudne do zauważenia. Nigdy nie przycinaj pędów tak mocno, by powstawały dziury, ponieważ najprawdopodobniej się nie zarosną. Jeśli masz bujnie rosnące żywopłoty zimozielone, możesz pod koniec sierpnia jeszcze raz doprowadzić je do formy. Po tym czasie okres wzrostu roślin w większości dobiega końca, a żywopłot pozostaje zadbany aż do następnej wiosny.
Jaka pogoda jest najlepsza do przycinania żywopłotu?
Najlepiej unikaj przycinania żywopłotu w pełnym słońcu. Przy pierwszym cięciu w lutym może to być jeszcze w porządku. Jednak pod koniec czerwca zbyt silne słońce sprawia, że rośliny tracą jeszcze więcej wody w miejscach cięcia. Także młode pędy, które przed cięciem były zacienione, mogą nie poradzić sobie od razu z pełnym słońcem i ulec przypaleniu. Do przycinania żywopłotu wybierz więc najlepiej pochmurny dzień. Jeśli żywopłot nie jest zbyt duży, możesz też przenieść cięcie na chłodniejsze godziny wieczorne.
Podobnie jak zbyt ciepłej pogody czy pełnego słońca, powinieneś unikać przycinania żywopłotu, gdy jest wilgotny. Z jednej strony jest to dla Ciebie samego znacznie bardziej uciążliwe, ponieważ gałęzie – nasiąknięte wodą – są wtedy cięższe. Z drugiej strony rośliny po cięciu są osłabione, a przy dużej wilgotności szczególnie podatne na pleśń i inne grzyby. Wybierz więc najlepiej dzień pochmurny, ale suchy. Kolejnym absolutnym „nie” są temperatury poniżej -5°C.
Przy elektrycznych i spalinowych nożycach do żywopłotu przestrzegaj ciszy nocnej i godzin ochronnych
Jeśli masz duży i długi żywopłot, ręczne przycinanie bywa żmudne i czasochłonne. Szybciej pójdzie to z użyciem akumulatorowych lub spalinowych nożyc do żywopłotu. Powinieneś jednak przestrzegać obowiązujących godzin ciszy. Przycinanie żywopłotu w niedziele i święta jest ze względu na hałas zabronione – w Polsce obowiązuje ogólny zakaz prac generujących uciążliwy hałas w te dni, a dodatkowo wiele gmin wprowadza własne uchwały dotyczące ciszy nocnej (zwykle od godz. 22:00 do 6:00). W dni robocze, czyli od poniedziałku do soboty, możesz korzystać z elektrycznej lub spalinowej nożycy do żywopłotu w rozsądnych godzinach dziennych, unikając wczesnych godzin porannych i późnowieczornych. Warto przy tym pamiętać o dobrych relacjach sąsiedzkich i w razie wątpliwości sprawdzić lokalny regulamin porządkowy gminy. Nożyce akumulatorowe, jako cichsze, można zazwyczaj stosować w szerszym przedziale godzinowym.
Przycinanie żywopłotu – jak to zrobić krok po kroku
Gdy nadszedł już właściwy moment na przycięcie żywopłotu, czas w końcu zabrać się do pracy. Warto jednak pamiętać o kilku zasadach samego cięcia, bo wcale nie jest łatwo przyciąć żywopłot idealnie równo i dobrać odpowiedni rodzaj cięcia.
Jak prawidłowo przycinać żywopłot
Specjaliści rozróżniają w ogrodnictwie kilka rodzajów cięcia żywopłotu, które w idealnym przypadku mają na celu utrzymanie jego zdrowia.
Cięcie formujące
Cięcie formujące służy zachowaniu ładnego kształtu żywopłotu. Wykonuje się je co roku i należy ono do podstaw pielęgnacji żywopłotu. Dlatego często nazywane jest też cięciem pielęgnacyjnym. Właściwy moment na jego wykonanie to przede wszystkim koniec czerwca do początku lipca. Wtedy obie główne fazy wzrostu są już zakończone i roślina nie zniweczy od razu Twojej pracy nowymi pędami.
Podczas cięcia formującego przycinasz nowe pędy żywopłotu o 2/3 do 3/4 długości, pozostawiając jedynie niewielką część przyrostu. Cięcie formujące wykonuje się już wtedy, gdy rośliny żywopłotu nie osiągnęły jeszcze pełnej wielkości. Choć wzrost przez to nieco się opóźnia, jest to ważne, ponieważ dzięki cięciu żywopłot lepiej się rozgałęzia. Jeśli rośnie zbyt szybko wszerz i wzwyż, brakuje mu gęstości i nie spełnia funkcji osłony przed wzrokiem.
Gdy żywopłot osiągnął już docelową wysokość, możesz podczas cięcia formującego skracać go również na wysokości. Dopóki jednak ma on jeszcze rosnąć w górę, zostaw pęd główny nietknięty. Przycinając go, znacząco hamujesz wzrost na wysokość.
Cięcie odmładzająco-redukcyjne
Tego typu cięcie u większości gatunków żywopłotów wykonuje się wczesną wiosną. Staje się ono regularnie konieczne dopiero wtedy, gdy żywopłot osiągnął ostateczną wielkość. Rośliny naturalnie starają się wtedy dalej rosnąć wszerz i wzwyż, co jednak nie jest pożądane. Dzięki wyraźnemu przycięciu przed rozpoczęciem fazy wzrostu tworzysz miejsce na młode pędy, które nadają żywopłotowi świeży i zdrowy wygląd. Niektórych gatunków żywopłotów, zwłaszcza tych wywodzących się z drzew iglastych, nie wolno przy tym cięciu zbyt mocno skracać. Powstałe dziury nie zarastają, a gołe miejsca nie odrastają.
Cięcie odmładzające
Z biegiem czasu żywopłoty i krzewy mogą się przerzedzać i jednocześnie zbytnio zagęszczać, przy czym wewnętrzne partie otrzymują mało światła i tracą witalność. W takim przypadku warto wykonać cięcie odmładzające. Polega ono na następującym postępowaniu: usuwa się starsze, grubsze gałęzie blisko podstawy rośliny, aby zrobić miejsce na nowy, silny wzrost. Najlepiej wykonać cięcie odmładzające żywopłotu, krzewów i innych roślin drzewiastych w późnych miesiącach zimowych lub wczesną wiosną, gdy rośliny są jeszcze w fazie spoczynku i zanim zaczną aktywnie rosnąć. Rośliny, które dobrze znoszą cięcie odmładzające, to np. laurowiśnia, berberys, ognik szkarłatny czy ligustr.
Odmłodzenie do pnia
Tak zwane odmłodzenie do pnia nadaje się wyłącznie do bardzo dobrze regenerujących się żywopłotów, które przez długi czas były zaniedbane i w związku z tym całkowicie utraciły swój kształt. Usuwasz wtedy wszystkie pędy, pozostawiając jedynie główny pień. Z żywopłotu pozostaje wówczas praktycznie tylko szkielet konstrukcyjny. Dzięki temu następnej wiosny odbije on obficie i będziesz mieć możliwość ponownego uformowania go od nowa. Odmłodzenie do pnia to swego rodzaju przycisk reset dla żywopłotu i ostatnia deska ratunku, gdy gołych lub przerzedzonych miejsc po prostu nie da się już naprawić inaczej.
Jak przyciąć właściwy kształt żywopłotu
Najbardziej rozpowszechnionym kształtem żywopłotu jest kształt trapezowy. Utrzymujesz wtedy żywopłot o prostych, równych bokach, ale dbasz o to, by zwężał się ku górze. Ma to tę zaletę, że również dolne partie żywopłotu otrzymują wystarczająco dużo światła słonecznego i pozostają zielone. Zwłaszcza żywopłoty liściaste mają naturalną tendencję do wąskiego wzrostu przy podstawie, a szerokiego w koronie. Wygląda to co prawda ładnie, ale w dłuższej perspektywie prowadzi do tego, że dolna część żywopłotu robi się goła i przestaje zapewniać osłonę przed wzrokiem.
Praktyczne wskazówki dotyczące przycinania żywopłotu
Szczególnie przy przycinaniu boków żywopłotu trudno jest ciąć go równo, w jednej linii. Stojąc bezpośrednio przed żywopłotem, zwykle nie masz odpowiedniej perspektywy, by ocenić, czy naprawdę tniesz równomiernie. Najprostszą metodą na równe cięcie jest naciągnięcie sznurka lub linki, którymi możesz się kierować. Zawsze zwracaj też uwagę na to, by prowadzić nożyce do żywopłotu wyciągniętymi ramionami, równolegle do żywopłotu. Dzięki temu unikniesz przypadkowego zbyt głębokiego wcięcia się w żywopłot i powstawania widocznych dziur.
Aby cięcie było możliwie jak najbardziej równomierne, najlepiej zacznij od dołu i stopniowo przesuwaj się ku górze. Dzięki temu masz pewność, że zachowasz kształt trapezowy podczas cięcia, a wszystkie pędy nadal otrzymują wystarczająco dużo światła.
Odpowiednie narzędzia
Nawet jeśli dzięki naszym wskazówkom teoretycznie wiesz już, na co zwracać uwagę podczas przycinania żywopłotu, do wcielenia tej wiedzy w życie potrzebne są też odpowiednie narzędzia . Nożyce do żywopłotu dostępne są w wielu różnych formach i wariantach. Które z nich sprawdzą się najlepiej u Ciebie i w Twoim ogrodzie, dowiesz się tutaj.
Co zrobić z gałęziami po przycinaniu żywopłotu?
Po zakończeniu przycinania Twój żywopłot wygląda znów jak spod igły – niestety ziemia pod nim już niekoniecznie.
Zbieranie gałęzi na bieżąco
Najprościej pozbyć się przyciętych gałęzi, jeśli przed cięciem rozłożysz pod żywopłotem plandekę lub duże płótno. Zwłaszcza drobne skrawki liści, które często powstają przy przycinaniu elektryczną nożycą, w innym wypadku są bardzo trudne do usunięcia. Jeśli nie masz nic odpowiedniego pod ręką, możesz też ręcznie zebrać z ziemi grubsze gałęzie, a drobne resztki zgrabić lub zamieść pod żywopłot. Z czasem się tam rozłożą i zwrócą żywopłotowi część składników odżywczych utraconych podczas cięcia.
Utylizacja gałęzi
Jeśli masz własny kompostownik, pozbycie się gałęzi nie stanowi dla Ciebie żadnego problemu. Zwróć uwagę, by poszczególne kawałki nie były dłuższe niż około 20 cm, a przycięte gałęzie warstwuj najlepiej na przemian ze ściętą trawą i wyrwanymi chwastami lub resztkami warzyw. Dzięki temu powstały kompost będzie miał lepszą jakość. Aby przyspieszyć rozkład gałęzi, warto skorzystać z rozdrabniacza do gałęzi. Rozdrabniając nim mniejsze gałązki i liście, sprawiasz, że mikroorganizmy mają większą powierzchnię do rozkładu, a cały proces przebiega szybciej. Rozdrobnione gałęzie nadają się nie tylko do kompostu, ale również do przykrycia ziemi pod żywopłotem. Dzięki temu z jednej strony ograniczasz rozwój chwastów, a z drugiej zapewniasz naturalne nawożenie.
Grubsze gałęzie z przycinania żywopłotu najlepiej pokrój na kawałki o długości 20–30 cm i przechowuj w suchym miejscu. Gdy tylko odparuje z nich wilgoć, możesz je zimą wykorzystać do ogrzewania, do paleniska ogrodowego lub jako drewno na ognisko.
Jeśli brakuje Ci kompostownika lub miejsca na składowanie drewna, najlepiej zawieź gałęzie do miejskiego punktu selektywnej zbiórki odpadów (PSZOK). Zazwyczaj przyjmuje on odpady zielone bezpłatnie lub za niewielką opłatą. Również tam odpady ogrodowe są kompostowane, a cenne składniki odżywcze wracają do obiegu przyrody. Spalanie odpadów z przycinania żywopłotu bezpośrednio po cięciu nie jest zalecane. Ponieważ pędy zawierają jeszcze dużo wilgoci, powstaje przy tym dużo dymu, który może być szkodliwy dla środowiska – a w wielu polskich gminach spalanie odpadów zielonych jest dodatkowo zakazane odrębnymi przepisami lokalnymi.
Kto odpowiada za przycinanie żywopłotu?
Jeśli mieszkasz w wynajmowanym lokalu albo żywopłot rośnie dokładnie na granicy działki, nie zawsze jest jasne, kto odpowiada za jego przycinanie. Odpowiadamy więc na najczęstsze pytania dotyczące tej odpowiedzialności.
Czy najemca musi przycinać żywopłot?
Może masz szczęście i wynajmujesz jedną z poszukiwanych nieruchomości z własnym ogrodem. W najlepszym przypadku kwestia ta jest uregulowana w umowie najmu, która określa, kto odpowiada za pielęgnację drzew, krzewów i żywopłotów na posesji. Jeśli w umowie brak odpowiedniego zapisu przenoszącego na najemcę obowiązki związane z pielęgnacją ogrodu, wynajmujący może zobowiązać go jedynie do wykonywania drobnych prac ogrodowych. Należy do nich na przykład koszenie trawnika czy grabienie liści. Przycinanie żywopłotu nie wchodzi w zakres tych obowiązków. Jeśli więc nie ma jasnych ustaleń, odpowiedzialność za to spoczywa na wynajmującym.
Uwaga jednak: oznacza to jedynie, że wynajmujący musi zadbać o to, by żywopłot nie wystawał na sąsiednie działki i nie stwarzał zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu. Nie ma on natomiast obowiązku dbania o to, by żywopłot zawsze wyglądał nienagannie. Ponadto wynajmujący może rozliczyć koszty przycinania żywopłotu w ramach opłat eksploatacyjnych/czynszowych obciążających najemcę. Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy takie koszty zostały wyraźnie wymienione w umowie najmu jako część opłat dodatkowych. W razie wątpliwości lepiej więc sam sięgnij po nożyce do żywopłotu.
Kto odpowiada za żywopłoty rosnące na granicy działek?
Za żywopłot rosnący dokładnie na granicy działek odpowiadają obaj sąsiedzi. Najlepiej więc, gdy przycinacie taki żywopłot wspólnie lub na zmianę. Możecie oczywiście również umówić się, że jeden z was zajmie się pielęgnacją żywopłotu samodzielnie. Wtedy w tym celu może on wejść na teren działki sąsiada.
Ile kosztuje zlecenie przycinania żywopłotu?
Może przycinanie żywopłotu wydaje Ci się zbyt czasochłonne i wolałbyś zlecić tę pracę doświadczonemu ogrodnikowi? Dzięki temu oszczędzisz nie tylko czas, ale przy dużym żywopłocie także koszty zakupu potrzebnych narzędzi. Licz się z następującymi cenami za przycinanie żywopłotu:
- Rozliczenie za godzinę pracy: około 40–70 zł
Rozliczenie godzinowe sprawdza się, gdy żywopłot wymaga jedynie cięcia formującego. Taka praca zwykle idzie dość szybko, więc płacąc za czas pracy, najczęściej wychodzisz na tym korzystniej. - Rozliczenie za 10 metrów bieżących żywopłotu: około 50–70 zł
Ustalenie z ogrodnikiem rozliczenia według długości żywopłotu ma kilka zalet: z jednej strony łatwiej zaplanować koszty, z drugiej – możesz sporo zaoszczędzić, jeśli żywopłot wymaga mocnego przycięcia, co zwykle zajmuje dużo czasu.
Koniecznie ustal z ogrodnikiem, czy koszty utylizacji gałęzi ponosisz dodatkowo, czy są już wliczone w cenę usługi. Dzięki temu unikniesz nieprzyjemnych niespodzianek.
Najlepsze urządzenia do pielęgnacji drzew i żywopłotów
Więcej artykułów na temat pielęgnacji drzew i żywopłotów
Czyszczenie nożyc do żywopłotu – poradnik
Zadbane nożyce do żywopłotu to podstawa każdego porządnego ogrodu. Kto regularnie chce utrzymywać żywopłot w idealnym kształcie, potrzebuje narzędzia działającego niezawodnie – z czystymi, naostrzo...
Kiedy przycinać żywopłot? Przepisy i terminy
Zadbany żywopłot to jednocześnie osłona przed wzrokiem sąsiadów, siedlisko dla zwierząt i element dekoracyjny ogrodu. Aby rósł gęsto, zachowywał kształt i nie łysił od środka, wymaga regul...
Cięcie zimowe drzew i krzewów – poradnik FUXTEC
Cięcie zimowe to jeden z najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych, jeśli chcesz na stałe zachować zdrowie i produktywność swojego ogrodu. To, czy przycinasz w grudniu, czy dopiero pod koniec zimy, ...
