Sadzenie żywopłotu – kompletny poradnik
Sadzenie żywopłotu – Kompletny poradnik jak wybrać odpowiedni żywopłot
Odpowiednie rośliny na żywopłot dla Twojego ogrodu
Wybór odpowiednich roślin do żywopłotu należy do najważniejszych etapów przygotowań. Od tego zależy przecież cały sukces przedsięwzięcia – wybrane rośliny muszą Ci się podobać, ale też dobrze sprawdzać się w warunkach panujących w Twoim ogrodzie. Szczegółowe informacje o właściwościach i pielęgnacji najpopularniejszych żywopłotów w Polsce znajdziesz tutaj.
Najlepsze żywopłoty na różne stanowiska
Decydując, jakie rośliny na żywopłot chcesz zamówić i posadzić, koniecznie weź pod uwagę przyszłe stanowisko swojej osłony. Nie wszystkie odmiany nadają się na pełne słońce lub do miejsc zacienionych. Równie istotna jest jakość gleby – ma ona kluczowe znaczenie dla dobrego przyjęcia się i późniejszego wzrostu żywopłotu. Istnieją wprawdzie rośliny, które radzą sobie na bardzo różnych podłożach, inne jednak wymagają np. lekko kwaśnej lub lekko zasadowej gleby. Jeśli do tej pory nie zwracałeś uwagi na skład gleby w swoim ogrodzie, przy wyborze odpowiednich roślin na żywopłot warto to nadrobić. Najlepiej pobierz próbkę gleby i zlecaj jej analizę w laboratorium. Dowiesz się wtedy, jakie składniki odżywcze i w jakich ilościach się w niej znajdują oraz czym należy jeszcze zasilić rośliny.
Żywopłoty na różne warunki świetlne
Podczas gdy jedne rośliny uwielbiają słońce i świetnie w nim rosną, dla innych nadmiar światła jest wręcz szkodliwy. Do roślin lubiących słońce zalicza się zarówno grab, jak i buk oraz leszczyna. Te liściaste żywopłoty, jeśli stoją w pełnym słońcu, wymagają regularnego i obfitego podlewania. To samo dotyczy laurowiśni, która doskonale sprawdza się jako wiecznie zielona alternatywa na bardzo słoneczne stanowiska. Bukszpan dobrze rośnie w miejscach dobrze nasłonecznionych, ale lubi też półcień. Hibiskus wydaje wiele dużych i przyjemnie pachnących kwiatów tylko wtedy, gdy ma wystarczającą ilość słońca.
Rośliny rosnące w cieniu otrzymują mniej światła niezbędnego do fotosyntezy i z reguły rosną wolniej niż te w pełnym słońcu. Cis, ligustr i ostrokrzew najlepiej znoszą zacieniowane stanowisko i po kilku latach tworzą tam ładną osłonę. Berberys i rododendron są również tolerancyjne na cień. Jeśli zależy Ci na szybkim efekcie, możesz rozważyć posadzenie żywopłotu z bluszczu. Jako roślina leśna świetnie czuje się w cieniu, jest łatwa w pielęgnacji i szybko rośnie. Musisz jednak regularnie go przycinać, bo inaczej szybko stanie się trudnym do opanowania problemem.
Żywopłoty na różne typy gleb
Większość roślin na żywopłot dobrze radzi sobie przy pH gleby od lekko kwaśnego do lekko zasadowego. Jeśli nie masz zbyt kwaśnej ani mocno wapiennej gleby, ten czynnik nie powinien sprawiać Ci problemów. Ważna jest jednak także zawartość składników odżywczych w glebie, aby żywopłot dobrze się rozwijał. Powinieneś przynajmniej wiedzieć, czy Twoja gleba jest raczej piaszczysta, czy gliniasta. Gleby piaszczyste gorzej zatrzymują minerały i być może będziesz musiał częściej nawozić, aby rośliny miały wszystko, czego potrzebują. Stosunkowo mało wymagające, a przez to uznawane za wszechstronne w zastosowaniu żywopłoty, to grab, tuja, ligustr i bukszpan.
Najlepsze żywopłoty zapewniające niezawodną osłonę
Istnieją zarówno wiecznie zielone rośliny na żywopłot, jak i takie, które zrzucają liście jesienią. Przez zimę te ostatnie nie zapewniają oczywiście tak gęstej osłony jak latem. Ten czynnik warto uwzględnić przy wyborze odpowiednich roślin. Planując zakup, zastanów się też, jak wysoki ma być żywopłot. Jeśli żywopłot ma bezpośrednio graniczyć z działką sąsiada, wysokość może być uregulowana przepisami prawnymi. Bezpośrednio przy granicy żywopłot może z reguły rosnąć do 2 metrów wysokości, zanim sąsiedzi będą mogli zażądać jego przycięcia. Ponieważ przepisy w tym zakresie reguluje prawo sąsiedzkie poszczególnych województw i gmin, mogą się one nieco różnić. Również dopuszczalne gatunki roślin na żywopłot mogą być określone w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
Wiecznie zielone żywopłoty
Wiecznie zielone żywopłoty przez cały rok wyglądają tak samo i stanowią niezawodną osłonę przez wszystkie pory roku. Ich wadą jest to, że przez cały rok gubią pojedyncze liście lub igły. Mimo to są pierwszym wyborem, gdy chcesz mieć żywopłot zapewniający szczelną osłonę również zimą. Do najpopularniejszych wiecznie zielonych roślin na żywopłot należą tuja, niektóre odmiany ligustru, laurowiśnia i bukszpan. Bambus, który jako nowoczesna osłona zyskuje coraz większą popularność, jest zielony przez cały rok. Odmiany ognika zachowują nie tylko liście przez zimę, ale i swoje efektowne, jaskrawe owoce. Ponadto wszystkie rośliny żywopłotowe wywodzące się od iglastych są wiecznie zielone – na przykład cyprysy, sosny czy cisy.
Żywopłoty liściaste (zrzucające liście)
Letnie żywopłoty zrzucające liście jesienią zapewniają większą zmienność w ciągu roku. Ponieważ mają większe liście niż iglaste, często latem dają bardzo dobrą osłonę. Należą do nich większość roślin, które znasz też jako drzewa liściaste, np. grab, buk pospolity i buk czerwonolistny, różne odmiany klonu oraz świdośliwa. Ligustr pospolity również zrzuca liście na zimę, podobnie jak dereń czy berberys.
Najlepsze żywopłoty dla rodzimej flory i fauny
Również w przydomowym ogrodzie temat ekologii staje się coraz ważniejszy. Wielu właścicieli ogrodów świadomie wybiera rośliny, które wspierają rodzime owady dzięki nektarodajnym kwiatom. Sadzenie krzewów lub drzew owocujących jagodami może pomóc lokalnej faunie, zapewniając i rozszerzając jej bazę pokarmową. Dotyczy to również określonych roślin żywopłotowych, dzięki którym nie tylko uzyskasz piękną osłonę, ale i wniesiesz cenny wkład w ochronę środowiska.
Rodzime rośliny na żywopłot
Rodzime rośliny są często szczególnie wartościowe dla lokalnie bytujących zwierząt, ponieważ je znają i potrafią wykorzystać ich zasoby pokarmowe. Do żywopłotów formowanych nadają się przede wszystkim rodzime gatunki drzew, takie jak grab, głóg, klon polny, świerk, buk i cis. Niemal wszystkie z nich jesienią wydają owoce chętnie zjadane przez rodzime ptaki śpiewające. Ligustr jest również gatunkiem rodzimym w naszym klimacie i oferuje ptakom dobre miejsca do gniazdowania i schronienia, jednak jego jagody są trujące dla ludzi i zwierząt.
Alternatywą dla starannie strzyżonego żywopłotu są swobodnie rosnące żywopłoty mieszane. Zakłada się je w dwóch rzędach i zazwyczaj składają się z różnych gatunków rodzimych krzewów. Żywopłoty naturalne stanowią szczególnie cenny wkład w bioróżnorodność. Rośliny, które się do tego nadają, to: tarnina, dereń, dereń jadalny, leszczyna, jarzębina, czarny bez, głóg, berberys i dzikie róże.
Kwitnące żywopłoty
Kwitnące żywopłoty są szczególnie wiosną prawdziwą ozdobą i tworzą atrakcyjne akcenty w ogrodzie. Wiele gatunków cieszy nie tylko ludzkie oko, ale i pszczoły, trzmiele oraz motyle, które chętnie odwiedzają nektarodajne kwiaty. Należą do nich m.in.: forsycja, jaśmin, róże żywopłotowe, jaskier, hibiskus, deutzia i głóg.
Owocujące żywopłoty
Żywopłoty z owocami wyglądają szczególnie pięknie jesienią i dostarczają ptakom śpiewającym cennego pożywienia aż do zimy. Jeśli chcesz wesprzeć rodzime gatunki ptaków, które nie odlatują na południe, możesz posadzić następujące gatunki: czarny bez, świdośliwę, tarnina, głóg, różę żywopłotową, dereń jadalny i leszczynę. Możesz również sadzić krzewy jagodowe, takie jak borówka, jeżyna, malina i porzeczka blisko siebie, tworząc z nich osłonę ze słodkim bufetowym przysmakiem.
Najlepsza pora roku na sadzenie żywopłotu
Aby Twój nowy żywopłot dobrze się przyjął i rozwijał, powinieneś nie tylko wybrać odpowiedni gatunek na dane stanowisko, ale też posadzić go we właściwej porze roku. Zasadniczo wchodzą w grę jesień i wiosna. Która pora jest najlepsza, zależy z jednej strony od konkretnej rośliny żywopłotowej. Decydujące jest też to, w jakiej formie rośliny zostały kupione lub dostarczone.
Sadzenie roślin żywopłotowych w pojemnikach
Rośliny w tak zwanych pojemnikach to te, które najprawdopodobniej znasz z marketu budowlanego lub centrum ogrodniczego. Korzenie zazwyczaj tkwią w plastikowej doniczce z ziemią, w której roślina spędziła całe dotychczasowe życie. Rośliny w pojemnikach są zwykle dostępne tylko do określonej wielkości, więc po posadzeniu na gruncie muszą jeszcze solidnie urosnąć, zanim zapewnią skuteczną osłonę. Za to jeśli chodzi o termin sadzenia, nie są zbyt wybredne. Możesz je sadzić przez cały rok.
Ponieważ na nowym stanowisku startują z dobrze rozwiniętym systemem korzeniowym, rośliny żywopłotowe z pojemników mogą od razu pobierać wystarczającą ilość wody i składników odżywczych. Możesz im nieco ułatwić życie, lekko je przycinając – dzięki temu będą mogły kierować więcej energii na wzrost korzeni zamiast na odżywianie nadziemnych części rośliny i po około roku solidnie zakorzenią się w gruncie. Do tego czasu zapewnij im szczególną troskę i obficie podlewaj, szczególnie latem. To, czy przy roślinach w pojemnikach konieczne jest nawożenie startowe, zależy od tego, czy w ziemi wokół bryły korzeniowej znajduje się nawóz długodziałający. W razie wątpliwości zapytaj sprzedawcę!
Sadzenie roślin żywopłotowych z bryłą korzeniową
Rośliny z bryłą korzeniową rosną w gruncie, zazwyczaj w szkółce, i są wykopywane przed dostawą. Ponieważ ich korzenie są mocno rozgałęzione, tylko część z nich może być dostarczona razem z ziemią. Rośliny z bryłą korzeniową dostępne są również w już większych rozmiarach. Jeśli dobrze się przyjmą, szybko uzyskasz skuteczną osłonę. Wykopywanie rośliny tolerują jednak tylko podczas okresu spoczynku wegetacyjnego – od jesieni do wiosny. Termin sadzenia roślin z bryłą korzeniową zaczyna się więc we wrześniu i kończy mniej więcej w maju. Wiecznie zielone żywopłoty najlepiej sadzić wyłącznie we wrześniu lub październiku, bo inaczej nie zdążą wytworzyć wystarczającej liczby korzeni, by przez zimę pobierać odpowiednią ilość wody. W przypadku roślin zrzucających liście nie jest to tak istotne, bo zimą zużywają one niewielkie ilości wody.
Wskutek utraty korzeni przy przesadzaniu żywopłotowi trudno jest nadal zaopatrywać już wykształcone pędy. Zrobisz roślinom dużą przysługę, jeśli po posadzeniu nieco je przytniesz – dzięki temu lepiej się przyjmą. Koniecznie pamiętaj o obfitym podlewaniu żywopłotu po posadzeniu – w razie potrzeby nawet zimą. Rośliny nie są jeszcze głęboko zakorzenione i nie sięgają do zasobnych zapasów wody w głębszych warstwach gleby.
Sadzenie roślin żywopłotowych z gołym korzeniem
Sadzonki z gołym korzeniem otrzymujesz bez ziemi, tylko z korzeniami. Ma to tę zaletę, że rośliny są stosunkowo lekkie i nadają się np. dobrze do wysyłki. W zależności od jakości roślin żywopłotowych system korzeniowy jest mniej lub bardziej rozwinięty. W każdym przypadku jednak podczas transportu cierpią bardzo delikatne części odpowiedzialne za pobieranie wody. Rośliny żywopłotowe z gołym korzeniem najlepiej sadzić wtedy, gdy nie jest zbyt ciepło – inaczej jeszcze bardziej wysychają. Ale też bardzo niskie temperatury z przymrozkami gruntowymi są dla nich oczywiście wysoce niekorzystne.
Podczas sadzenia roślin z gołym korzeniem i po nim dbaj o to, by zawsze miały wystarczającą ilość wody. Jeśli mają jeszcze liście, należy je nieco przyciąć, by zmniejszyć utratę wody przez transpirację. Rośliny wiecznie zielone bardzo rzadko dostępne są jako materiał z gołym korzeniem, ponieważ w tej formie z reguły bardzo słabo się przyjmują.
Czy żywopłot można sadzić podczas mrozu?
Jesień i zima to najlepsze pory roku na sadzenie żywopłotu. Rośliny mają wtedy wystarczająco dużo czasu, by nieco się zakorzenić przed wiosennym wybuchem wzrostu. Powinieneś jednak unikać sadzenia podczas mrozów. Z jednej strony sam sobie utrudniasz pracę, bo mocno zmrożona gleba jest znacznie trudniejsza do wykopania. Z drugiej strony roślinom, ze względu na słabo jeszcze rozwinięty system korzeniowy, pobieranie wody sprawia wtedy szczególnie duże trudności.
Aspekty prawne przy sadzeniu żywopłotu
W większości przypadków żywopłoty rosną na obrzeżach ogrodu i stanowią granicę z sąsiednią działką. W najgorszym razie może dojść do sporów, gdy sąsiad uważa, że żywopłot bezprawnie wchodzi na jego teren, jest za wysoki, zbyt mocno zrzuca liście itp. Powiemy Ci zatem, na co zwrócić uwagę przy sadzeniu żywopłotu, by nawet najbardziej wymagający sąsiad nie miał powodów do narzekań.
Właściwa odległość od sąsiedniej działki
Prawo sąsiedzkie w Polsce regulowane jest przede wszystkim przez Kodeks cywilny oraz przepisy miejscowe. Dokładne regulacje mogą się nieco różnić w zależności od gminy i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ogólnie rzecz biorąc, są one jednak podobne i na niektóre pytania można odpowiedzieć zbiorowo.
Jasne jest w każdym razie, że żywopłotu nie wolno sadzić bezpośrednio na granicy działek. Co do zasady dla żywopłotu do dwóch metrów wysokości wymagane jest zachowanie co najmniej 0,5 metra odstępu od granicy sąsiedniej działki. Jeśli rośliny przekroczą dopuszczalną wysokość, sąsiad może żądać przycięcia nawet dwa razy w roku. Korzenie Twojego żywopłotu nie mogą też utrudniać korzystania z sąsiedniej działki – na przykład uszkadzając tam przebiegające rury wodociągowe lub inne instalacje podziemne.
Sadzenie żywopłotu jako najemca
Jeśli masz własny dom z ogrodem, oczywiste jest, że samodzielnie decydujesz o nasadzeniach. Inaczej wygląda to w przypadku najmu. Co do zasady możesz posadzić żywopłot, jednak wynajmujący może przy Twojej wyprowadzce zażądać jego usunięcia i przywrócenia ogrodu do pierwotnego stanu. Oznacza to oczywiście sporo kłopotów i pracy. Lepiej więc sadzić żywopłot wyłącznie za zgodą wynajmującego. Uwaga: jeśli zainwestujesz dużo pieniędzy w zakup roślin, a przy wyprowadzce nie będziesz mógł ich zabrać, nie przysługuje Ci odszkodowanie finansowe. Jeśli żywopłot powstaje na życzenie wynajmującego, to on powinien pokryć koszty.
Instrukcja sadzenia żywopłotu
Gdy zdecydujesz już, jaki żywopłot ma w przyszłości zdobić Twój ogród i chronić Cię przed obcymi spojrzeniami, czas na konkretne planowanie, zamówienie roślin przez internet lub w lokalnej szkółce oraz realizację. Dzięki naszej szczegółowej instrukcji na pewno nic nie pójdzie nie tak przy sadzeniu żywopłotu.
Planowanie żywopłotu
Zanim kupisz rośliny na żywopłot, musisz wiedzieć, ile ich potrzebujesz. Odmierz więc przyszłe stanowisko swojego żywopłotu. Koniecznie pamiętaj o właściwym odstępie od sąsiedniej działki! Liczba potrzebnych sadzonek zależy też od rodzaju żywopłotu i wielkości kupowanych roślin:
- Małe sadzonki do 60 cm: 4 sadzonki na metr bieżący
- Średnie rośliny do 80 cm: 3 sadzonki na metr bieżący
- Duże rośliny do 1 m wysokości: maksymalnie 2 sadzonki na metr bieżący
- Rośliny powyżej 1 m wysokości: 1 sadzonka co ok. 90 cm
Kwitnące rośliny żywopłotowe potrzebują szczególnie dużo miejsca. Dlatego sadź maksymalnie jedną na metr żywopłotu. Rośliny żywopłotowe, które z natury są drzewami, również chętnie zyskają nieco więcej przestrzeni od sąsiada.
Przygotowanie gleby
Aby Twój żywopłot był ładnie równy, możesz rozciągnąć sznurek od jednego końca do drugiego. Wzdłuż tej linii wykop rów sadzeniowy lub pojedyncze dołki. Co jest lepsze, zależy przede wszystkim od wielkości Twoich roślin. Jeśli są stosunkowo małe i rozstawy gęste, często łatwiej jest wykopać cały rów. Jeśli jednak sadzisz tylko jedną roślinę na metr, wystarczy kopać pojedyncze dołki.
Rów lub dołki powinny być dwukrotnie szersze i głębsze niż bryła korzeniowa sadzonki. Dzięki temu nie tylko część, ale cała otaczająca glebę roślinną zostanie dobrze spulchniona i wzbogacona w składniki odżywcze. Jeśli wykopiesz dołek tylko taki, jaki jest absolutnie konieczny, możesz posadzić żywopłot, ale roślinom będzie trudno rozwijać system korzeniowy.
Aby rośliny żywopłotowe dobrze wystartowały w nowym miejscu i na wsparcie przy pierwszym wzroście, najlepiej dodaj do dołka nieco kompostu i mączki rogowej. Możesz też wymieszać nawóz organiczny długodziałający z wykopaną ziemią. Uwaga: przy roślinach w pojemnikach nawożenie startowe zazwyczaj nie jest konieczne, bo w ziemi w doniczce znajduje się już nawóz długodziałający. W razie wątpliwości zapytaj sprzedawcę. Aby poprawić jakość gleby, na glebach zbyt piaszczystych wymieszaj je z próchnicą. Jeśli natomiast gleba jest ciężka i mało przepuszczalna, najlepiej dodaj nieco piasku.
Sadzenie żywopłotu
Jeśli Twoje rośliny żywopłotowe to materiał w pojemniku lub z bryłą korzeniową, przed posadzeniem każdą z nich zanurz w wodzie aż do momentu, gdy przestaną unosić się pęcherzyki powietrza. Masz wtedy pewność, że na start są odpowiednio nawodnione.
Następnie umieść rośliny w przygotowanym dołku i wypełnij go przygotowaną ziemią. Po wypełnieniu do połowy delikatnie poruszaj pniem sadzonki, aby wypełnić ewentualne pustki między korzeniami. Na koniec dociskaj lub udeptuj ziemię, uważając, by nie wywierać zbyt dużego nacisku i nie uszkodzić korzeni. Uformuj wałeczek nawadniający wokół strefy korzeniowej i obficie podlej każdą roślinę z osobna, nawet jeśli pada deszcz. To tak zwane osadzanie przez podlanie usuwa ostatnie pustki w glebie i zapewnia kontakt korzeni z otoczeniem.
Gdy woda całkowicie wsiąknie, najlepiej jeszcze raz lekko spulchnij ziemię i przykryj ją korą, zrębkami drzewnymi lub innymi resztkami roślinnymi. Warstwa ściółki zmniejsza parowanie z leżącej pod nią gleby, dzięki czemu rośliny żywopłotowe dłużej pozostają wilgotne. Wpływa to równie pozytywnie na ich wzrost, jak składniki odżywcze uwalniane przez mikroorganizmy z materii organicznej. W procesie tym wytwarzane jest też ciepło, które również korzystnie działa na rośliny. Wreszcie kora i podobne materiały ograniczają powstawanie nieestetycznych chwastów i samosiewów.
Po posadzeniu nie zapomnij lekko przyciąć nowych roślin żywopłotowych. Choć początkowo będą wyglądać dość skromnie, wiosną kolejnego roku wypuszczą znacznie silniejsze i zdrowsze pędy.
Najlepsze urządzenia do pielęgnacji drzew i żywopłotów
Więcej artykułów na temat pielęgnacji drzew i żywopłotów
Czyszczenie nożyc do żywopłotu – poradnik
Zadbane nożyce do żywopłotu to podstawa każdego porządnego ogrodu. Kto regularnie chce utrzymywać żywopłot w idealnym kształcie, potrzebuje narzędzia działającego niezawodnie – z czystymi, naostrzo...
Kiedy przycinać żywopłot? Przepisy i terminy
Zadbany żywopłot to jednocześnie osłona przed wzrokiem sąsiadów, siedlisko dla zwierząt i element dekoracyjny ogrodu. Aby rósł gęsto, zachowywał kształt i nie łysił od środka, wymaga regul...
Cięcie zimowe drzew i krzewów – poradnik FUXTEC
Cięcie zimowe to jeden z najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych, jeśli chcesz na stałe zachować zdrowie i produktywność swojego ogrodu. To, czy przycinasz w grudniu, czy dopiero pod koniec zimy, ...
