Trawnik użytkowy – rodzaje, zakładanie i pielęgnacja

Ogółem wyróżnia się cztery kategorie mieszanek nasiennych trawnika użytkowego. Dobiera się je z jednej strony według profilu obciążeń, a z drugiej – według warunków stanowiskowych i nakładu pielęgnacyjnego. Jeśli z wyprzedzeniem dobrze przemyślisz, czemu ma służyć Twój przyszły trawnik, znacznie łatwiej będzie Ci wybrać właściwą mieszankę. Trafny wybór zaprocentuje niskim nakładem pielęgnacyjnym i nienagannym wyglądem trawnika.
Wspólną cechą mieszanek trawnika użytkowego jest ich stosunkowo niewielki nakład pielęgnacyjny. Podczas gdy trawniki sportowe lub ozdobne wymagają na ogół koszenia raz, a niekiedy nawet dwa razy w tygodniu, niektóre trawniki użytkowe można kosić zaledwie co dwa tygodnie. Ten rodzaj trawnika przeznaczony jest przede wszystkim dla ogrodników-amatorów, którzy cenią sobie mniejszy nakład pracy. Trawnik użytkowy składa się ponadto z niezbyt wymagających gatunków traw. Wybaczają one drobne błędy w pielęgnacji i użytkowaniu znacznie łatwiej niż trawy hodowane z myślą o dużej wytrzymałości lub nienagannym wyglądzie, stosowane w trawnikach intensywnie użytkowanych i ozdobnych. Jeśli więc mniej zależy Ci na perfekcyjnie wystrzyżonej i równej powierzchni trawnika, a chętnie zaoszczędzisz sobie mnóstwo pracy , mieszanka nasienna trawnika użytkowego będzie dla Ciebie idealnym rozwiązaniem.

Trawnik użytkowy Standard RSM 2.1

RSM 2.1 został co prawda wycofany ze standardowych wykazów odmian już w 2005 roku, jednak nasiona trawnikowe według tej przestarzałej normy są nadal zestawiane i sprzedawane pod tą nazwą. Powodem były nowe wyniki badań naukowych, które doprowadziły do przebudowy dotychczasowej systematyki mieszanek. Do tego czasu standardowy trawnik użytkowy był stosowany głównie w ogrodach prywatnych i na lekko eksploatowanych publicznych terenach zielonych. Dziś do tych celów używa się przede wszystkim trawnika rekreacyjnego RSM 2.3 lub specjalnych mieszanek nasiennych na stanowiska suche lub zaciemnione.
Trawnik standardowy nadal oferuje jednak niską do średniej odporność na obciążenia przy przeciętnym nakładzie pielęgnacyjnym. Znosi przy tym bardzo niskie wysokości koszenia – od dwóch do trzech centymetrów. RSM 2.1 nadaje się zatem wciąż na powierzchnie, na których trawnik ozdobny nie sprawdzi się z powodu obciążeń, takich jak ustawienie mebli ogrodowych czy okazjonalne grillowanie, ale które również nie są zbyt intensywnie użytkowane .

W porównaniu z RSM 2.3 trawnik standardowy jest nieco mniej odporny na ścieranie. Wynika to z faktu, że składa się wyłącznie z kostrzewy czerwonej (Festuca rubra), wiechliny łąkowej (Poa pratensis) i ewentualnie niewielkiego udziału mietlicy pospolitej (Agrostis capillaris) . Brakuje w nim szybko rosnącej, wytrzymałej i odpornej na deptanie życicy trwałej (Lolium perenne), która nadaje trawnikowi rekreacyjnemu jego żywotność. Za to trawnik standardowy, dzięki wolniejszemu tempu wzrostu swoich gatunków traw, rzadziej wymaga koszenia .

Trawnik użytkowy na stanowiska suche RSM 2.2
Większość traw potrzebuje, szczególnie latem, odpowiedniej ilości wody, aby nadal rosnąć i nie usychać. Jeśli często zmagasz się z brązowymi, a następnie łysymi plamami na powierzchni trawnika, warto rozważyć wybór mieszanki, która dobrze radzi sobie w warunkach suszy. Suchość nie zawsze wynika jednak wyłącznie z niedoboru opadów. Gleby piaszczyste bardzo słabo zatrzymują wodę – szybko przesiąka ona w głąb, a trawy mogą wchłonąć jedynie ułamek ilości wody z opadów. Aby z powodzeniem uprawiać trawnik na takim podłożu bez konieczności wymiany całej gleby, doskonale sprawdzają się mieszanki nasienne z grupy RSM 2.2.
Najważniejszym składnikiem tych mieszanek jest kostrzewa trzcinowa (Festuca arundinacea). W porównaniu z innymi gatunkami traw ma ona stosunkowo szerokie liście i głęboki system korzeniowy, co czyni ją wyjątkowo odporną na suszę. Gatunek ten nie stawia wysokich wymagań co do stanowiska: rośnie zarówno na glebach gliniastych, jak i próchnicznych czy piaszczystych. Nawet okazjonalne podtopienia nie robią kostrzewie trzcinowej, która jest do tego bardzo odporna na deptanie, większej szkody. Jedyną wadą tego gatunku jest to, że nie tworzy szczególnie gęstej darni i ze swoimi grubymi źdźbłami daje dość szorstki wygląd .
Aby uzyskać większą gęstość trawy, w mieszankach na stanowiska suche nie stosuje się wyłącznie kostrzewy trzcinowej. Zawierają one również niewielki udział życicy trwałej (Lolium perenne) i wiechliny łąkowej (Poa pratensis). Gatunki te są co prawda nieco bardziej wymagające, zwłaszcza pod względem zaopatrzenia w wodę, ale znacznie poprawiają wygląd trawnika na stanowiskach suchych.

Trawnik rekreacyjny RSM 2.3

Trawnik rekreacyjny w dużej mierze zastąpił trawnik standardowy jako najpopularniejsza mieszanka nasienna do ogrodów prywatnych, ale też do publicznych placów zabaw i łąk wypoczynkowych. Jest nie tylko pięknie zielony, ale też wytrzymały i odporny na obciążenia. Dzięki temu trawnik rekreacyjny spełnia wymagania większości właścicieli ogrodów, a do tego wyróżnia się stosunkowo małym nakładem pielęgnacyjnym. Nie ma więc nic dziwnego w tym, że jest to najpopularniejszy wybór do ogrodów.
Najważniejsze składniki trawnika rekreacyjnego to:

• Kostrzewa czerwona (Festuca rubra) w różnych odmianach kępowych i rozłogowych: zapewnia gęstą darń, która stanowi podstawę wytrzymałości trawnika. W porównaniu z pozostałymi składnikami rośnie wolniej, co ogranicza ilość skoszonej trawy.
• Życica trwała (Lolium perenne) szybko rośnie i intensywnie się rozkrzewia , tworząc gęstą darń. Jej udział zapewnia dobrą zdolność regeneracji trawnika sportowo-rekreacyjnego. Ponieważ rośnie szybciej niż kostrzewa czerwona, generuje więcej skoszonej biomasy.
• Wiechlina łąkowa (Poa pratensis) jest szczególnie odporna na deptanie i dzięki temu zapobiega zbyt szybkiemu powstawaniu łysych miejsc pod wpływem obciążeń. Przeżywa również dłuższe okresy suszy, obniżając tym samym nakład pielęgnacyjny.
• Wiechlina supinowa (Poa supina) nie występuje we wszystkich mieszankach RSM 2.3. Jej udział nie przekracza 5% – jest dodawana, aby trawnik był bardziej tolerancyjny na zacienienie.

Trawnik użytkowy z ziołami RSM 2.4
Trawnik użytkowy z ziołami charakteryzuje się bardzo szerokim spektrum gatunkowym, co czyni go bardzo łatwym w pielęgnacji. Dzięki gęstemu zasiedleniu powierzchni trawnika różnymi gatunkami traw i ziół nie ma miejsca dla chwastów. RSM 2.4 jest dzięki temu odporna i wymaga rzadszego koszenia (około czterech do ośmiu razy w roku) niż trawnik składający się wyłącznie z traw. Najlepiej rośnie na glebach raczej ubogich w składniki odżywcze, co również ogranicza potrzebę regularnego nawożenia. Zioła stanowią do 20% mieszanki, reszta to popularne gatunki traw stosowane w pozostałych mieszankach trawnikowych. Często stosowane zioła to:

• koniczyna krwistoczerwona, rogata i chmielowa
• tymianek i szałwia
• krwawnik mały i głowienka pospolita
• pięciornik wiosenny
• margerytka
• mniszek lekarski
• przytulia
• goździk piaskowy
• stokrotka pospolita
• krwawnik pospolity

Trawnik użytkowy z Microclover
Stosunkowo nowym rozwiązaniem jest celowe mieszanie traw trawnikowych z odmianami białej koniczyny. Normalnie koniczyna jest raczej niepożądanym gościem na trawniku, jednak w odpowiednich warunkach może ona i trawy wzajemnie się wspomagać. Tak zwany Microclover to odmiany o wyjątkowo drobnych listkach, które poprawiają wygląd trawnika, zamiast go szpecić. Jednocześnie trawnik korzysta z właściwości koniczyny, która w symbiozie z bakteriami brodawkowymi wzbogaca glebę w azot. Koniczyna jest ponadto wyjątkowo odporna i nawet zimą oraz podczas dłuższych okresów suszy, gdy trawy osiągają swoje granice, pozostaje zielona i estetyczna. Udział Microclover powinien wynosić około 5–10%. Regularne nawożenie i koszenie zapewniają, że koniczyna nie przejmuje kontroli i nadmiernie się nie rozrasta.